Biuro Karier - Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości w Krakowie

Programista .Net/Web

Jesteśmy producentem profesjonalnych rozwiązań IT – od ponad 20 lat projektujemy i wdrażamy autorskie systemy, a także świadczymy usługi... więcej ...

Dziś jest Niedziela 22 Października 2017

ABC umów o pracę

Kodeks Pracy reguluje zasady zawierania umów o pracę. Najpopularniejsze umowy związane z zatrudnieniem pracowników to: umowa o pracę (na czas próbny, czas określony lub na czas nieokreślony), umowa zlecenia, umowa o dzieło. Umowy o dzieło i umowy zlecenia, jako że są umowami cywilno-prawnymi reguluje Kodeks Cywilny.

Jakie rodzaje umów o pracę przewiduje prawo pracy?

Prawo pracy przewiduje umowy:

  • na okres próbny
  • na czas wykonania określonej pracy
  • na czas określony
  • na czas nieokreślony
  • na zastępstwo

Umowa na czas próbny ma na celu zapoznanie się przez pracodawcę z kwalifikacjami pracownika, jego przydatnością na dane stanowisko oraz zapoznanie pracownika z warunkami pracy. Prawo pracy przewiduje jedynie górną granicę czasu trwania tej umowy 3 miesiące. Ponadto dopuszczona jest możliwość jej wcześniejszego rozwiązania, przed upływem okresu próbnego. Umowa na okres próbny zazwyczaj zawierana jest na okres 2 tygodni, miesiąca lub 3 miesięcy. Umowa ta może zostać rozwiązana z zachowaniem okresu wypowiedzenia, który wynosi od 3 dni do 2 tygodni i jest uzależniony do długości okresu próbnego. Umowa na okres próbny może poprzedzać zawarcie wszystkich innych rodzajów umów (umowę na czas nieokreślony, określony lub na czas wykonania określonej pracy). Niedopuszczalne jest zawarcie umowy na okres próbny bezpośrednio po rozwiązaniu poprzedniej umowy na okres próbny, ponieważ mogło by to oznaczać przedłużenie okresu próbnego ponad dopuszczalną górną granicę.

Umowa na czas wykonania określonej pracy Umowa na czas wykonania określonej pracy zawierana jest wówczas, gdy pracownik ma do wykonania określone zadanie lub zespół zadań a stronom trudno ustalić jest konkretny czas potrzebny na ich realizację. W praktyce zawiera się ją dla wykonania prac dorywczych i sezonowych. Znajduje także często zastosowanie przy zawieraniu umów o pracę z członkami zarządów spółek kapitałowych, zwłaszcza, jeżeli członkostwo jest kadencyjne. Umowa zawierana jest wówczas na czas sprawowania funkcji w zarządzie.

Umowa na czas określony zakłada, że stosunek pracy zostanie rozwiązany po upłynięciu okresu, na który umowa została zawarta. Jeżeli umowa jest zawarta na czas krótszy niż 6 miesięcy, nie podlega wypowiedzeniu przez żadną ze stron. Taką umowę można rozwiązać jedynie na mocy porozumienia stron. Umowę na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy można rozwiązać przy zachowaniu dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, jeśli umowa zawiera taką klauzulę.

Umowa na czas określony W umowie na czas określony strony określają czas jej trwania przez wskazanie terminu, do którego umowa będzie trwać. Termin ten nie musi być oznaczony datą kalendarzową. Czas trwania umowy może być ustalony przez wskazanie określonego faktu, który powinien nastąpić w pewnym przewidzianym choćby w przybliżeniu terminie.

Nowelizacja kodeksu pracy z 26 lipca 2002 r. zawiesiła stosowanie przepisu art. 25[1] kodeksu pracy do czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej (obowiązuje od 29 listopada 2002 r.). Oznacza to w praktyce, iż do czasu wejścia do Unii Europejskiej nie ma ograniczenia w ilości zawierania umów o pracę na czas określony. Zawarcie trzeciej z kolei umowy na czas określony, nie jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy na czas nieokreślony.
Rozwiązanie zarówno umowy na czas określony jak i na czas wykonania określonej pracy następuje dopiero z chwilą wykonania określonej pracy lub z upływem określonego terminu. Umowa na czas określony może być także rozwiązana wcześniej w drodze wypowiedzenia z zachowaniem dwutygodniowego terminu wypowiedzenia o ile zostaje zawarta na czas dłuższy niż sześć miesięcy i o ile strony przewidziały taką możliwość w umowie.

Od 29 listopada zakazano zastępowania umów o pracę cywilnoprawnymi, gdy osoba świadczy pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy (art. 22 § 12 K.P.). A więc gdy zatrudniony wykonuje pracę: określonego rodzaju; dobrowolnie; pod kierownictwem pracodawcy (wykonuje jego polecenia); osobiście (nie może być zastępowany); odpłatnie; w sposób ciągły; na rzecz i ryzyko pracodawcy; w miejscu i czasie przez niego wskazanym. To typowe cechy umowy o pracę. Jeśli więc praca jest wykonywana w taki sposób, to - zarówno przed jak i po zmianach przepisów - nie można zawrzeć umowy cywilnoprawnej.

Umowa na zastępstwo Od 29 listopada pracodawca może zatrudnić kogoś na umowę o pracę na czas usprawiedliwionej nieobecności innego pracownika np. z powodu choroby albo urlopu wychowawczego czy też macierzyńskiego. W grę wchodzi więc zastępstwo w razie urlopu wypoczynkowego, wychowawczego, macierzyńskiego czy też zwolnienia chorobowego pracownika. Umowa na zastępstwo to nowy typ w prawie pracy, który został wprowadzony nowelizacją z 26 lipca 2002 r. Jest to nowy rodzaj umowy na czas określony.
Umowę w zastępstwie można zawrzeć tylko na czas określony z góry, obejmujący okres usprawiedliwionej nieobecności zastępowanego pracownika. Nie wchodzi więc w grę zastąpienie pracownika nieobecnego z przyczyn nieusprawiedliwionych. Z zastępcą można najpierw podpisać umowę na okres próbny, nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeśli umowa w zastępstwie ma trwać dłużej niż 6 miesięcy, dobrze jest zastrzec w niej możliwość jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem. W przeciwnym razie wypowiedzenie takiej umowy nie będzie możliwe.
Umowa o pracę w zastępstwie rozwiązuje się - jak każda umowa na czas określony - z chwilą nadejścia terminu, do którego ją zawarto, czyli w przeddzień powrotu zastępcy do pracy bądź w razie przekształcenia jego nieobecności w nieusprawiedliwioną

Umowa o pracę na czas nieokreślony zapewnia stałą pensję, ubezpieczenie społeczne, prawo do urlopu, prawo do zasiłku chorobowego oraz naliczanie stażu pracy. Ponadto umożliwia wzięcie kredytu bankowego. Rozwiązanie takiej umowy wymaga jednak zachowania okresu wypowiedzenia. Długość tego okresu zależna jest od stażu pracy u danego pracodawcy, i wynosi 2 tygodnie (w przypadku gdy okres pracy jest krótszy niż 6 miesięcy), miesiąc (gdy okres pracy dłuższy jest niż pół roku) lub nawet trzy miesiące (okres pracy powyżej 3 lat). Umowa o pracę na czas nieokreślony zakłada istnienie więzi prawnej między pracodawcą a pracownikiem, najpełniej chroni interesy pracownika (rygorystyczne zasady wypowiadania umowy) i najbardziej obciąża pracodawcę. Ponadto w umowie tej musi być określony rodzaj pracy dla której jest ona zawarta (w przeciwnym razie nie można będzie jej uznać za umowę o pracę). Nawiązując umowę na czas nie określony, nie musi być określony rodzaj umowy.
Umowa o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy nie podlega wypowiedzeniu i może zostać rozwiązana jedynie na drodze porozumienia stron. Natomiast umowa na czas nieokreślony może zostać rozwiązana w każdej chwili z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Pracownik może złożyć wymówienie bez podania przyczyn, jednak pracodawca wypowiadając pracownikowi umowę zobowiązany jest do podania powodów swojej decyzji.

Prawo do płatnego urlopu Jedynie przy zatrudnieniu na umowę o pracę pracownik ma prawo do urlopu płatnego. Długość tego urlopu zależy od stażu pracy i rodzaju ukończonej szkoły. Jeśli ukończyłeś wyższe studia i podjąłeś pierwszą pracę, przysługuje Ci 20 dni urlopu rocznie, jednak prawo do pierwszych 10 dni nabywasz dopiero po przepracowaniu 6 miesięcy. Maksymalny wymiar urlopu to 26 dni, do którego absolwent nabędzie prawo po przepracowaniu 2 lat. Umowa zlecenia i umowa o dzieło nie dają prawa do płatnego urlopu.

Umowy cywilno-prawne Świadczenie pracy może odbywać się nie tylko w ramach umowy o pracę. Jest to możliwe również na podstawie umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług (umowy zlecenia). Cechą charakterystyczną tych umów jest to, że w trakcie ich wykonywania pracownik swobodnie dysponuje swoim czasem i nie jest podporządkowany w czasie wykonywania pracy jakiemukolwiek kierownictwu ze strony dającego zamówienie. Jeżeli więc z treści umowy wynika, że wymagana jest od pracownika obecność w pracy w określonych godzinach, wykonywanie poleceń kierownika, to umowa taka będzie umową o pracę, choćby strony nazwały ją inaczej. Rzeczywisty charakter takiej umowy może zostać ustalony przez sąd. Różnice między umową zlecenia a umową o dzieło
Umowy cywilne zazwyczaj stosowane są przy pracach krótkoterminowych. Zasadnicza różnica polega na tym, że umowa zlecenia jest umową działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu.

Czy pracodawca może zawrzeć umowę o pracę bez jej podpisywania? Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zawarcia umowy na piśmie. Pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 od dnia rozpoczęcia przez pracownika pracy potwierdzić na piśmie rodzaj umowy i jej warunki. Niedopełnienie tego obowiązku Kodeks traktuje jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Jeżeli jednak umowa nie została zawarta na piśmie nie oznacza to że taka umowa jest nieważna. Do jej zawarcia dochodzi również w drodze umowy ustnej lub poprzez sam fakt rozpoczęcia wykonywania pracy przez pracownika. Należy jednak pamiętać, że brak formy pisemnej może znacznie utrudnić udowodnienie istnienia stosunku pracy.
Obligatoryjnym elementem umowy jest wysokość wynagrodzenia. Pracodawca jest zobowiązany do jego określenia w umowie.

Pamiętaj, że:

  • Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie, z wyraźnym określeniem jej rodzaju i warunków, w szczególności powinna określać rodzaj pracy i miejsce jej wykonywania oraz termin rozpoczęcia pracy, a także wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy.
  • Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta na piśmie, pracodawca powinien niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni do dnia rozpoczęcia pracy, potwierdzić pracownikowi na piśmie rodzaj umowy i jej warunki; Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zawarcia umowy na piśmie. Pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 od dnia rozpoczęcia przez pracownika pracy potwierdzić na piśmie rodzaj umowy i jej warunki. Niedopełnienie tego obowiązku Kodeks traktuje jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Jeżeli jednak umowa nie została zawarta na piśmie nie oznacza to że taka umowa jest nieważna. Do jej zawarcia dochodzi również w drodze umowy ustnej lub poprzez sam fakt rozpoczęcia wykonywania pracy przez pracownika. Należy jednak pamiętać, że brak formy pisemnej może znacznie utrudnić udowodnienie istnienia stosunku pracy.
  • Obligatoryjnym elementem umowy jest wysokość wynagrodzenia. Pracodawca jest zobowiązany do jego określenia w umowie.
  • Do czasu wejścia Polski do struktur Unii Europejskiej, pracodawcy będą mogli zawierać dowolną ilość umów na czas określony z jednym pracownikiem
Źródło:
www.e-prawnik.pl
www.rzeczpospolita.pl
www.pracuj.pl

Podstawy prawne:
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, (Dz. U. 1998r. nr 21 poz. 94 ze zmianami)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny, (Dz. U. 1964r. nr 16 poz. 93 ze zmianami)