Okres akademicki jawi się jako czas swobody i poszukiwania nowych dróg. Rzeczywistość jednak weryfikuje te wyobrażenia, sprowadzając codzienność do łączenia nauki z pracą. Jak bardzo złożonym wyzwaniem jest dysponowanie czasem, ilustruje ósma edycja analiz EUROSTUDENT. Przeciętne obciążenie obejmuje 20 godzin zajęć dydaktycznych oraz 15 godzin samodzielnej nauki w tygodniu. Suma ta niemal dorównuje wymiarowi pełnego etatu. Osoby studiujące dziennie dodatkowo angażują się w prace zarobkowe, spędzając na nich przeciętnie dziesięć godzin tygodniowo. Natomiast studenci zaoczni muszą godzić wszystkie zadania, poświęcając na nie łącznie do 64 godzin w tygodniu – to obciążenie odpowiadające półtora etatowi. Lwią część tego czasu zabiera aktywność zawodowa. Mimo że terminarz żaka bywa przepełniony, tak intensywny plan dnia nie musi przekreślać przyszłych możliwości. Zdolność precyzowania zamierzeń oraz metodyczność w ich realizacji wspierają zachowanie balansu. Pozwalają one krok po kroku kreować swoją karierę.

Jak odróżnić cele na „teraz” od tych na „potem”?

Plany, jakie sobie kreślimy, różnią się między sobą wagą i czasem potrzebnym na ich urzeczywistnienie. Niektóre odnoszą się do bieżących wyzwań i osiągamy je błyskawicznie; realizacja innych zajmuje miesiące, a czasem lata. Tę pierwszą grupę określamy mianem celów krótkoterminowych – do wykonania w ciągu dnia, tygodnia, miesiąca, lub maksymalnie w ramach jednego semestru. W realiach akademickich studenci stawiają sobie takie zadania, jak opanowanie materiału na kolokwium, stworzenie eseju, przyswojenie konkretnej partii lektury czy miesięczna regularna aktywność fizyczna. Ich siła polega na nieskomplikowanym charakterze i prędko widocznych rezultatach. Ukończenie takiego zadania przynosi poczucie kontroli nad biegiem spraw i dostarcza motywacyjnego paliwa.

Podczas gdy zamierzenia krótkoterminowe porządkują nasze codzienne działania, te długoterminowe umożliwiają uchwycenie szerszego obrazu własnej egzystencji. Ich perspektywa czasowa sięga zazwyczaj od trzech do pięciu lat, nierzadko obejmując jeszcze dłuższy odcinek czasu. Zazwyczaj dotyczą one sfer postrzeganych jako najistotniejsze – gromadzenia doświadczeń zawodowych, życia rodzinnego albo dbałości o zdrową kondycję. Tego rodzaju cele nie przynoszą natychmiastowego zadowolenia. Nie można jednak bagatelizować ich znaczenia. To właśnie one integrują drobniejsze działania w spójną całość i uświadamiają, że codzienne zadania stanowią element szerszego, przemyślanego zamysłu.

Jak efektywnie planować?

Potrafimy już rozróżniać cele. Teraz stajemy przed wyzwaniem, jak sprawnie nimi pokierować. Samo to, że nazwiemy ambicje, to dopiero preludium – musimy przyjąć przemyślany system pracy. Nie powinniśmy polegać na mglistych deklaracjach, na przykład „Wezmę się do nauki” albo „Zacznę odkładać pieniądze”. Znacznie rozsądniej jest zastosować instrumenty, które pomagają je precyzować, śledzić postępy i systematycznie wdrażać przyjęte plany. Kiedy stosujemy sprawdzone metody, wywodzące się chociażby z zarządzania projektami, możemy w codzienności oraz na studiach uzyskać nieoczekiwanie pozytywne efekty. Dzięki temu łatwiej porządkujemy zadania, podtrzymujemy zaangażowanie i świadomie sterujemy własną ścieżką.

Działaj SMART!

Powszechnie znanym i wielozadaniowym sposobem na określanie celów jest podejście SMART. Ten popularny akronim zbiera w sobie pięć wytycznych:

– Specific – sprecyzowany, pozbawiony wieloznaczności,

– Measurable – wymierny, umożliwiający śledzenie postępów,

– Achievable – osiągalny, po prostu realistyczny,

– Relevant – trafny, odpowiadający autentycznym potrzebom,

– Time-bound – określony czasowo, z konkretnym terminem realizacji.

Zamiast rzucać ogólnikami typu: „Muszę się wziąć za naukę”, strategia SMART sugeruje inne sformułowanie: „Zamierzam w osiem tygodni poprawić średnią ze Statystyki, podnosząc ją z 3,5 do 4,0. Osiągnę to przez cotygodniowe, dwugodzinne bloki powtórkowe oraz minimum dwie konsultacje z wykładowcą przed sesją”. Takie postawienie sprawy wskazuje na konkretny przedmiot. Cel staje się wymierny, ponieważ ustalamy precyzyjny wskaźnik: średnia ma wzrosnąć z 3,5 do 4,0. Cel zyskuje na realności dzięki zaplanowaniu konkretnych działań w harmonogramie. Jego trafność potwierdza bezpośredni wpływ rezultatu na progres akademicki oraz końcowe noty. Dwa miesiące stanowią ostateczny termin, który zamyka całe zadanie w konkretnych ramach czasowych. Tego typu podejście prowokuje do głębszego przemyślenia własnych intencji. Pozwala również przekuć je w szczegółowy harmonogram.

OKR jest OK

Metodyka OKR (skrót od Objectives and Key Results) stanowi system porządkowania zadań pod kątem ich wagi. Zyskała ona rozgłos dzięki gigantom z sektora technologicznego. Jej zasady znajdują zastosowanie również podczas studiów czy w codziennych aktywnościach. Centralnym założeniem jest wyznaczenie sobie ambitnego, motywującego celu. Do celu dopisuje się następnie kilka mierzalnych wskaźników postępu. Pozwalają one jednoznacznie ocenić, czy realizacja zamierzenia powiodła się. Postawione zadanie główne zawiera odpowiedź na pytanie „Co pragnę zrealizować?”. Z kolei wskaźniki precyzują – „Po czym rozpoznam, że osiągnąłem swój cel?”.

Student musi napisać pracę licencjacką. Mógłby sformułować swoje główne zamierzenie następująco: „Stworzyć i przygotować do obrony pracę licencjacką o wysokim poziomie merytorycznym”. Mierzalne rezultaty pomagają podzielić ten proces na rozplanowane w kalendarzu etapy. Przykładowo: kompletuje bibliografię do końca października, następnie w grudniu finalizuje plan oraz pierwszy rozdział. Kolejne kroki obejmują zakończenie badań i analiz w lutym, aby w kwietniu złożyć gotowy tekst. Dzięki takiemu podejściu, pozornie odległe przedsięwzięcie przekształca się w serię następujących po sobie, możliwych do zrealizowania zadań cząstkowych.

Rozkładanie skomplikowanych wyzwań na czynniki pierwsze

Kiedy stajemy przed gigantycznym, przytłaczającym celem, często wpadamy w pułapkę odkładania spraw na później. Rozwiązaniem jest dekompozycja. Jest to technika, która polega na intencjonalnym podzieleniu jednego skomplikowanego przedsięwzięcia na zestaw drobniejszych, bardziej przyswajalnych fragmentów. Ten pomysł stanowi trzon zwinnego podejścia do zarządzania projektami, chociażby Scruma, który swoje korzenie ma w sektorze IT. W metodyce Scrum olbrzymie przedsięwzięcie, nazywane backlogiem produktu, nigdy nie powstaje w jednym podejściu. Zamiast tego, opracowuje się wykaz precyzyjnie określonych, małych zadań. Grupa projektowa selekcjonuje spośród nich te o najwyższym priorytecie i zajmuje się nimi w niedługich, intensywnych rundach. Te rundy nazywamy sprintami, a ich czas trwania oscyluje zwykle między jednym a czterema tygodniami. Taki tryb działania przynosi zauważalne rezultaty, podkręca zaangażowanie i pozwala zwinnie adaptować się do nowych okoliczności bez gubienia obranej ścieżki.

Zbliżony schemat myślenia śmiało adaptujemy do osiągania prywatnych zamierzeń. Wyobraźmy sobie, że nasze wielkie wyzwanie to odłożenie 300 zł w trakcie miesiąca. Lepiej nie postrzegać tego jako pojedynczego, wielkiego poświęcenia.

• Pierwszy tydzień przeznaczamy na organizację zakupów – konstruujemy spis potrzebnych rzeczy na podstawie tego, co już mamy w lodówce, i monitorujemy atrakcyjne oferty w gazetkach promocyjnych. Kiedy czas nie pozwala na wertowanie drukowanych materiałów, wsparcie oferuje bezpłatna aplikacja z gazetkami.
• Tydzień numer dwa poświęcamy na modyfikację przyzwyczajeń. Przykładem jest parzenie kawy we własnym zakresie, zamiast łapania kubka na mieście w pośpiechu na zajęcia.
• W trzecim tygodniu analizujemy nasze abonamenty na platformach streamingowych. Anulujemy te, z których faktycznie nie korzystamy.
• Czwarty tydzień rezerwujemy na skrupulatne policzenie całości miesięcznych wydatków i zebranie wniosków z przeprowadzonych działań.

Cel, który na starcie wydawał się zniechęcający, przestaje onieśmielać. Przeistacza się w logiczny ciąg jasnych do wykonania czynności. Każda z tych czynności buduje naszą sprawczość i realnie przybliża nas do finału.

Najczęstsze potknięcia przy planowaniu – jak ich uniknąć?

Nawet najbardziej dopracowana strategia potrafi spalić na panewce, jeśli wpadniemy w mentalne lub organizacyjne sidła niweczące nasze starania. Samo opanowanie technik organizacyjnych nie wystarczy – równie istotna pozostaje świadomość powszechnie popełnianych błędów. Zdolność do ich wczesnego rozpoznawania daje szansę na szybką modyfikację podejścia. W ten sposób minimalizujemy ryzyko narastającej frustracji.

Nierealistyczne cele

Częstą przyczyną niepowodzeń w realizacji planów są zbyt ambitne cele. Wyznaczamy sobie zadania, zupełnie ignorując dostępne zasoby czasu i energii. Założenie, że od jutra poświęcimy pięć godzin dziennie na naukę, do tego codziennie wyjdziemy biegać i przeczytamy jedną książkę tygodniowo, jest prostą receptą na szybką rezygnację. Szczególnie gdy do tej pory mieliśmy kłopot ze znalezieniem dla siebie choćby kilku minut. Po kilku dniach konfrontujemy się z poczuciem porażki i gaśnie w nas zapał.

Zacznijmy od drobnych kroków i stopniowo zwiększajmy intensywność działań. Jedna godzina w pełnym skupieniu z powodzeniem zastąpi pięć godzin chaotycznej nauki. Trzy treningi w tygodniu przyniosą lepszy efekt niż codzienne bieganie, na które brakuje sił. Skuteczną strategię oferuje koncepcja mikronawyków – polega ona na drobnych czynnościach, które z czasem automatyzują się w trwałe przyzwyczajenia. Dobrym przykładem jest lektura pięciu stron książki dziennie. Z biegiem czasu te aktywności kumulują się. Osiągniemy dzięki nim znaczące postępy, unikając jednocześnie uczucia przeciążenia.

Kiedy harmonogram nas ogranicza

Nagła choroba, niecierpiące zwłoki kwestie rodzinne albo zwyczajnie słabsza dyspozycja potrafią wywrócić do góry nogami nawet najbardziej precyzyjny terminarz. Kiedy traktujemy swój harmonogram jako nienaruszalny dogmat, każda niespodziewana zmiana generuje wyłącznie frustrację i napięcie. Z tego powodu nieocenioną umiejętnością staje się wprowadzenie do własnej organizacji czasu pewnej swobody. Wyznaczenie w grafiku wolnych okienek stwarza bufor na zadania, które pojawią się nagle, lub po prostu na chwilę oddechu. Zarezerwowanie sobie jednego spokojniejszego dnia w tygodniu umożliwia z kolei bezstresowe uporanie się z ewentualnymi poślizgami.

Systematyczna, cotygodniowa analiza planów pozwala monitorować bieżące postępy, dostrzegać wyłaniające się trudności i modyfikować działania adekwatnie do okoliczności. Organizacja czasu nabiera wówczas cech drogowskazu. Przestaje jednocześnie przypominać ciasną klatkę krępującą nasze działania.

Celebruj małe sukcesy!

W ferworze dążenia do ambitnych, rozległych celów nader często umyka nam satysfakcja z niewielkich triumfów. Kiedy domykamy istotny projekt, radzimy sobie z wymagającym kolokwium albo trzymamy się nowego postanowienia przez bite siedem dni – są to wszystko sukcesy zasługujące na docenienie. Ignorowanie tych drobnych osiągnięć grozi stopniowym osłabieniem determinacji i rodzi poczucie, że tkwimy w martwym punkcie.

Wytrwałość z pewnością wspiera ten, kto potrafi celebrować drobne kroki. Wystarczy seans ulubionego serialu, spotkanie w gronie przyjaciół czy chwila wyciszenia nad kubkiem herbaty. Zapał efektywnie podtrzymują również narzędzia monitorujące nawyki, popularnie zwane habit trackerami. Odnajdziemy je w aplikacjach pokroju Habitica lub w tradycyjnych, papierowych notatnikach. Obserwowanie zapełniającej się tabeli albo rosnącego łańcucha powodzeń oznacza, że konsekwentnie zbliżamy się do zamierzonego rezultatu.

Grunt to plan

Kiedy sprawnie łączycie bieżące obowiązki z odległymi aspiracjami, zyskujecie jedną z najbardziej pożytecznych kompetencji w trakcie nauki akademickiej i na początku dorosłej ścieżki. To proces, którego opanowanie i późniejsze szlifowanie wymaga po prostu praktyki. Sukces najczęściej przychodzi, gdy stosujecie proste reguły: na przykład stopniowo zwiększacie wymagania albo dopasowujecie zamierzenia do posiadanych możliwości.

Starannie poukładane zadania zapewniają cenną przestrzeń – przede wszystkim w głowie. To w niej budzi się inwencja, rośnie motywacja do nauki i wyzwala się energia do realizowania pasji. Zamiast więc postrzegać planowanie jako kolejny narzucony obowiązek, potraktujcie je jako narzędzie. Pomaga ono budować życie, w którym znajdziecie miejsce zarówno na ambitne cele zawodowe, jak i na osobiste spełnienie!

Źródła:

• Gazetkowo
• Podsumowanie projektu EUROSTUDENT 8 – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – Portalpl
• Jak prawidłowo określić cele projektu? – Centralny Ośrodek Informatyki – POPC Wsparcie – Portal Gov.pl
• Jak zrealizować cel – a nie tylko o nim myśleć | Mapa Karier
• Objectives and key results | Wikipedia
• Scrum – Wikipedia, wolna encyklopedia

Artykuł przygotowany we współpracy z partnerem serwisu.
Autor: Weronika Szeligowska

---

wróć